...The Endless River

رودخانه بی‌پایان...


کتاب‌گرد (۵): در باب زبان و زبان‌شناسی: پی‌‌جین و کریول

لحظه‌ای تصور کنید همه کسانی که این نوشته را می‌خوانند زبان بومی‌شان با هم فرق کند و آن مقداری از زبان انگلیسی که بلدند حاصل یکی دو سال تماس با این زبان در جایی از این دنیا و در اوان عمرشان بوده باشد. حال، اگر همه ما در جزیره بی‌آب و علفی گیر افتاده باشیم، عاقلانه‌ترین فکری که به خاطرمان خطور می‌کند این است که تنها راه ایجاد ارتباط با یکدیگر استفاده از همان اندک معلومات انگلیسی‌مان است. همین که چندسالی گذشت، بدون داشتن کتاب دستور زبان و بدون وجود سخنگوی بومی که اشتباهات‌مان را اصلاح کند یا واژه‌های جدید را به ما یاد دهد، همگی با این طرز حرف زدن، مهارت‌های خود را به منظور حفظ بقا گسترش می‌دهیم و ترکیباتی ابداع می‌کنیم که بعید است سخنگوی بومی انگلیسی بتواند از آنها سر درآورد.

زبانی که این‌گونه شکل می‌گیرد، آن هم بین مردمی که هیچ یک از زبان بومی خودشان مایه نگذاشته‌اند و مجبور بوده‌اند با استفاده از عناصری از زبانی دیگر که هیچ‌کدام به آن مسلط نیستند، با یکدیگر ارتباط برقرار کنند همان است که زبان‌شناسان به آن پی‌جین می‌گویند.


بیش‌تر زبان‌های پی‌جین در جزایر بی‌آب‌وعلف شکل نگرفته‌اند، بلکه زمانی به وجود آمده‌اند که سخنگویان زبان‌های دیگر مجبور بوده‌اند به مدد تکه‌پاره‌های زبانی تحمیلی با یک‌دیگر ارتباط برقرار کنند. مثلا بردگان، کارگران روزمزد یا فروشندگان دوره‌گرد. پی‌جین‌ها در مناطفی استفاده می‌شد، مثل کشتزارهای آمریکا، که بردگان بر آنها کار می‌کردند، جزایر جنوبی اقیانوس آرام، که کارگران ساده را از جزایر بسیار پراکنده به آنجا می‌بردند و در افریقا و اقیانوس آرام، که به واسطه وجود مراکز دادوستد شهری مردمانی با زبان‌های متنوع و متفاوت در آنجا گرد می‌آمدند. 

پی‌جین‌ها در ابتدای شکل‌گیری‌شان زبان‌های ساده‌شده‌ای‌اند، اما بعضی وقت‌ها پیش می‌آید که کودکان در خانواده‌ای به دنیا می‌آیند که کودکان در خانواده‌ای به دنیا می‌آیند که والدین به پی‌جین حرف می‌زنند. مثل بقیه بچه‌ها در هرجای دیگر دنیا، این کودکان در حین رشدشان زبانی را که از اطرافیان می‌شنوند فرامی‌گیرند و زبان خودشان می‌شود. اما بر خلاف دیگر کودکان، همین که زبان والدین‌شان را یاد گرفتند، آن را وسعت می‌دهند و از زبانی نامفهوم و موقت به زبانی تمام و کمال و جدید تبدیلش می‌کنند. زبان‌شناسان به این زبان‌های جدید، که سخن‌گویانشان نسل بعد خانواده‌ها هستند، زبان‌های کریول می‌گویند.


در دنیا ده‌ها زبان کریول وجود دارد که از زبان‌های اروپایی مثل انگلیسی، فرانسوی و پرتغالی مشتق شده است، همین طور از زبان‌های غیراروپایی مثل عربی و سواحلی. 

زبان‌های کریول میلیون‌ها سخنگو دارند. نباید تصور کرد که این زبان‌ها گونه‌های شکسته‌شده‌ی زبان‌های واقعی‌اند. زیرا دستور زبان جا افتاده دارند، در مدارس تدریس می‌شوند و در رادیو و تلویزیون و مطبوعات از آنها استفاده می‌کنند.

یادش به خیر
دو سال پیش این درسا رو با دکتر مدرسی پاس کردم
چه درسای جالب و هیجان انگیزی... خوش به حالت واقعا!
رشته زبان شناسی بودی؟ دانشگاه تهران؟
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
Designed By Erfan Powered by Bayan